Quy định về vệ sinh môi trường trong trường học hiện nằm chủ yếu ở Thông tư liên tịch số 13/2016/TTLT-BYT-BGDĐT (TTLT là thông tư liên tịch, BYT là Bộ Y tế, BGDĐT là Bộ Giáo dục và Đào tạo) về công tác y tế trường học, gồm yêu cầu về nước uống, nước sinh hoạt, khu rửa tay, nhà vệ sinh, thoát nước, thu gom rác và trách nhiệm kiểm tra của nhà trường. Với ban giám hiệu và bộ phận hành chính, khó khăn thường không nằm ở việc biết quy định mà ở chỗ chứng minh được trường đã thực hiện đều đặn, có hồ sơ kiểm tra để trình khi đoàn kiểm tra của ngành y tế hoặc giáo dục làm việc. Bài viết tóm tắt các điểm chính của thông tư và cách tổ chức công việc vệ sinh hằng ngày để bám đúng các yêu cầu đó.
BPG Group đạt chứng nhận ISO 9001:2015 (tiêu chuẩn quốc tế về hệ thống quản lý chất lượng) và giải thưởng The Best of Vietnam 2024, đồng thời sử dụng phần mềm để chấm công điện tử cho nhân viên vệ sinh tại dự án, giúp khách hàng theo dõi minh bạch tần suất và nhân sự thực hiện theo từng ca.
Quy định vệ sinh trường học hiện hành nằm ở văn bản nào
Văn bản chính quy định về vệ sinh trường học là Thông tư liên tịch số 13/2016/TTLT-BYT-BGDĐT quy định về công tác y tế trường học, ban hành ngày 12/05/2016 và có hiệu lực từ ngày 30/06/2016. Thông tư thay thế hai văn bản trước đó về y tế trường học và quy định về cơ sở vật chất, trang thiết bị, môi trường học tập và chăm sóc y tế liên quan tới sức khỏe học sinh.
Phạm vi áp dụng của thông tư gồm trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông, trường phổ thông có nhiều cấp học và trường chuyên biệt. Thông tư không áp dụng cho trường giáo dưỡng và trường dành cho người khuyết tật. Trường tư thục và trường quốc tế thuộc các cấp học trên cũng nằm trong phạm vi này, vì thông tư không phân biệt theo loại hình sở hữu.
Vì Thông tư 13/2016 đề cập nhiều mảng của công tác y tế trường học, nhà trường nên biết phần nào liên quan trực tiếp tới công việc vệ sinh hằng ngày để phân công đúng người phụ trách.
Nội dung chính của Thông tư 13/2016 liên quan đến vệ sinh trường học
Các điều liên quan trực tiếp đến vệ sinh trường học trong Thông tư 13/2016 là Điều 4 về phòng học và trang thiết bị, Điều 5 về cấp thoát nước và vệ sinh môi trường, Điều 6 về an toàn thực phẩm và Điều 9 về quản lý, kiểm tra công tác y tế trường học. Mỗi điều đặt yêu cầu cho một nhóm việc khác nhau, nên trường cần biết nhóm nào thuộc cơ sở vật chất và nhóm nào thuộc công việc vận hành hằng ngày.
- Điều 4, phòng học và trang thiết bị: quy định về phòng học, bàn ghế, bảng, chiếu sáng và đồ chơi phù hợp lứa tuổi, chủ yếu là điều kiện cơ sở vật chất do nhà trường đầu tư.
- Điều 5, cấp thoát nước và vệ sinh môi trường: quy định nước uống, nước sinh hoạt, khu rửa tay, công trình vệ sinh, thoát nước và thu gom rác, là phần gắn nhiều nhất với công việc vệ sinh hằng ngày.
- Điều 6, an toàn thực phẩm: áp dụng cho trường tổ chức bữa ăn, gồm điều kiện khu chế biến, bảo quản thực phẩm và người trực tiếp nấu ăn.
- Điều 9, quản lý và kiểm tra: giao nhà trường thường xuyên kiểm tra, giám sát môi trường học tập, vệ sinh trường học, an toàn thực phẩm, nước uống và việc rửa tay.
Trong bốn điều trên, Điều 5 là phần đội vệ sinh và tạp vụ trường học tác động trực tiếp mỗi ngày, vì vậy cần được tách ra để xem kỹ từng yêu cầu.
Quy định về vệ sinh môi trường trong trường học theo Điều 5
Điều 5 Thông tư 13/2016 yêu cầu trường học cung cấp đủ nước uống và nước sinh hoạt, có khu rửa tay với nước sạch và xà phòng, xây công trình vệ sinh theo tiêu chuẩn, có hệ thống thoát nước và thu gom, xử lý chất thải. Phần lớn các yêu cầu này là điều kiện cơ sở vật chất, nhưng việc duy trì chúng ở trạng thái đạt yêu cầu mỗi ngày lại phụ thuộc vào đội vệ sinh. Bảng dưới đây đặt từng nhóm yêu cầu cạnh việc vệ sinh hằng ngày tương ứng.
Nước uống và nước sinh hoạt
Thông tư quy định lượng nước uống và nước sinh hoạt tối thiểu tính theo mỗi học sinh, có mức riêng cho trường có học sinh nội trú, và nguồn nước phải lấy từ đơn vị cấp nước đủ điều kiện hoặc đạt quy chuẩn chất lượng nếu trường tự khai thác. Với công việc vệ sinh, yêu cầu này chuyển thành việc giữ sạch khu vòi uống, bình chứa nước, khay và cốc dùng chung theo lịch cố định trong ngày.
Khu rửa tay và nhà vệ sinh
Khu rửa tay phải có nước sạch, xà phòng hoặc chất sát khuẩn, còn công trình vệ sinh được thiết kế theo TCVN (Tiêu chuẩn Việt Nam) cho từng cấp học và nhà tiêu đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia của Bộ Y tế. Đội vệ sinh chịu trách nhiệm làm sạch nhà vệ sinh nhiều lượt trong ngày, bổ sung xà phòng, giấy và giữ sàn khô để tránh trơn trượt. Lịch làm sạch nhà vệ sinh theo giờ ra chơi được trình bày chi tiết trong bài vệ sinh nhà vệ sinh trường học.
Thoát nước và thu gom rác thải
Thông tư yêu cầu trường có hệ thống thoát nước chung, đồng thời có hệ thống thoát riêng cho phòng thí nghiệm, phòng thực hành, phòng y tế và khu vệ sinh. Chất thải phải được thu gom và xử lý qua đơn vị đủ điều kiện, hoặc trường tự xử lý theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Việc hằng ngày của đội vệ sinh là thu rác theo lịch, giữ khu tập kết rác gọn và báo ngay cho nhà trường khi phát hiện rãnh thoát nước bị tắc hoặc có nước đọng.
Các yêu cầu ở Điều 5 chỉ được xem là đã thực hiện khi có người kiểm tra và có ghi chép, vì vậy câu hỏi tiếp theo của nhà trường là ai chịu trách nhiệm kiểm tra.
Trách nhiệm kiểm tra vệ sinh trường học thuộc về ai
Theo Thông tư 13/2016, nhà trường có trách nhiệm thường xuyên kiểm tra, giám sát môi trường học tập, vệ sinh trường học, an toàn thực phẩm, nước uống và việc rửa tay, đồng thời giám sát và hướng dẫn thực hiện công tác y tế trường học. Trách nhiệm này thuộc về nhà trường do hiệu trưởng điều hành, kể cả khi trường thuê đơn vị bên ngoài thực hiện phần vệ sinh. Vì vậy, người phụ trách cần có căn cứ để chứng minh việc kiểm tra diễn ra đều đặn, không chỉ khi có đoàn kiểm tra.
Khi thuê đơn vị vệ sinh, nhà trường nên phân định rõ hai phần trong hợp đồng. Phần thứ nhất là điều kiện cơ sở vật chất như hệ thống nước, số lượng và kết cấu nhà vệ sinh, thuộc trách nhiệm đầu tư của trường. Phần thứ hai là việc duy trì vệ sinh hằng ngày theo tần suất, khu vực và tiêu chí đã thống nhất, thuộc trách nhiệm thực hiện của đơn vị dịch vụ. Cách ghi các điều khoản này được hướng dẫn trong bài hợp đồng dịch vụ vệ sinh trường học.
- Nhà trường lập kế hoạch kiểm tra, cử người kiểm tra theo lịch và lưu biên bản.
- Đơn vị vệ sinh thực hiện công việc theo lịch, bố trí người giám sát và khắc phục điểm chưa đạt trong thời hạn đã thỏa thuận.
- Hai bên thống nhất tiêu chí đạt và mẫu ghi nhận ngay từ khi ký hợp đồng, để kết quả kiểm tra có giá trị đối chiếu.
Khi trách nhiệm đã rõ, phần còn lại là tổ chức công việc vệ sinh hằng ngày sao cho hồ sơ kiểm tra luôn khớp với thực tế trong trường.
Cách tổ chức vệ sinh trường học để đáp ứng quy định
Để đáp ứng quy định vệ sinh trường học, nhà trường nên có lịch vệ sinh theo khu vực và khung giờ học, mẫu biên bản kiểm tra dùng thống nhất, và đội vệ sinh được đào tạo theo môi trường có trẻ em. Ba yếu tố này biến các yêu cầu của thông tư thành việc làm có thể kiểm tra được mỗi ngày. Ảnh dưới đây là đội vệ sinh BPG làm sạch sàn nhà thi đấu trong trường học.
- Lịch vệ sinh theo khung giờ học: khu vực đông học sinh như nhà vệ sinh, hành lang, căn tin được làm sạch sau mỗi giờ ra chơi và giờ ăn, còn phòng học và thư viện làm ngoài giờ lên lớp; trình tự chi tiết có trong bài quy trình vệ sinh trường học.
- Biên bản kiểm tra thống nhất: dùng mẫu biên bản kiểm tra vệ sinh trường học để ghi kết quả từng đợt theo khu vực, thay vì chỉ đánh giá bằng cảm quan.
- Đào tạo theo môi trường trẻ em: hóa chất, quy trình và thời gian làm việc cần phù hợp với trường học, ví dụ không để hóa chất trong tầm với của học sinh và không lau ướt hành lang ngay trước giờ tan lớp.
Với dịch vụ vệ sinh trường học, BPG xây dựng quy trình, hóa chất và thời gian triển khai phù hợp môi trường trẻ em. Nhân viên được tuyển chọn theo kinh nghiệm, tác phong và sức khỏe, được đào tạo trước khi triển khai về quy trình, hóa chất, thiết bị, an toàn lao động và nội quy của trường, rồi được phân công theo ca, theo khu vực, có supervisor giám sát trực tiếp và có phương án nhân sự dự phòng. BPG có trang dự án tại hệ thống trường quốc tế Emasi, nơi nhà trường có thể xem cách tổ chức công việc tại một trường đang vận hành.
Ngoài việc tổ chức tốt, nhà trường cũng cần biết rủi ro khi điều kiện vệ sinh không đạt yêu cầu để ưu tiên đúng hạng mục cần khắc phục trước.
Rủi ro khi trường không bảo đảm điều kiện vệ sinh theo quy định
Khi không bảo đảm điều kiện vệ sinh theo quy định, nhà trường có thể bị đoàn kiểm tra yêu cầu khắc phục và bị xử phạt vi phạm hành chính theo các nghị định chuyên ngành về giáo dục, y tế hoặc an toàn thực phẩm. Mức xử phạt và văn bản áp dụng thay đổi theo từng thời kỳ, nên nhà trường nên tra cứu văn bản hiện hành hoặc hỏi ý kiến đơn vị pháp lý khi cần xác định một tình huống cụ thể. Ngoài rủi ro pháp lý, các điểm dưới đây thường gây ảnh hưởng trực tiếp tới học sinh và uy tín của trường:
- Khu rửa tay thiếu xà phòng hoặc nước: học sinh không rửa tay được sau giờ ra chơi và trước bữa ăn, trong khi đây là nội dung thông tư yêu cầu nhà trường giám sát thường xuyên.
- Nhà vệ sinh không được làm sạch giữa ngày: mùi và sàn ướt dễ gây phản ánh từ phụ huynh và nguy cơ trơn trượt.
- Rác và nước đọng trong khuôn viên: tạo điều kiện cho muỗi và côn trùng phát triển, đặc biệt vào mùa mưa.
- Không có hồ sơ kiểm tra: khi có sự cố, nhà trường thiếu căn cứ để chứng minh việc giám sát đã diễn ra.
Các tiêu chí đánh giá chất lượng vệ sinh theo khu vực trong trường được trình bày thêm ở bài tiêu chuẩn vệ sinh công nghiệp cho trường học. Rà lại bốn điểm trên theo lịch, kèm biên bản, giúp nhà trường vừa bám đúng Thông tư 13/2016 vừa có căn cứ rõ ràng khi làm việc với đơn vị dịch vụ.
Câu hỏi thường gặp về quy định vệ sinh trường học
Quy định vệ sinh trường học mới nhất hiện nay là văn bản nào?
Văn bản chính hiện nay là Thông tư liên tịch số 13/2016/TTLT-BYT-BGDĐT về công tác y tế trường học, có hiệu lực từ ngày 30/06/2016. Nhà trường nên kiểm tra tình trạng hiệu lực trên Công báo Chính phủ hoặc cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật trước khi áp dụng, vì văn bản có thể được sửa đổi hoặc thay thế.
Thông tư 13/2016 có áp dụng cho trường mầm non tư thục và trường quốc tế không?
Có. Thông tư áp dụng cho trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông, trường nhiều cấp học và trường chuyên biệt, không phân biệt công lập hay tư thục. Thông tư không áp dụng cho trường giáo dưỡng và trường dành cho người khuyết tật.
Vệ sinh trường học là trách nhiệm của ai?
Trách nhiệm kiểm tra, giám sát vệ sinh trường học thuộc về nhà trường do hiệu trưởng điều hành. Khi thuê đơn vị vệ sinh, đơn vị dịch vụ chịu trách nhiệm thực hiện công việc theo hợp đồng, nhưng nhà trường vẫn là bên phải giám sát và lưu hồ sơ kiểm tra.
Trường có phải đăng ký quy trình vệ sinh với cơ quan quản lý không?
Thông tư 13/2016 không đặt yêu cầu đăng ký quy trình vệ sinh. Tuy vậy, nhà trường nên lưu kế hoạch và biên bản kiểm tra để xuất trình khi cơ quan y tế hoặc giáo dục kiểm tra công tác y tế trường học.
Nhà vệ sinh trường học cần làm sạch bao nhiêu lượt mỗi ngày?
Thông tư không quy định số lượt làm sạch cụ thể, mà yêu cầu công trình vệ sinh đạt tiêu chuẩn và được duy trì sạch. Trong thực tế vận hành, nhà vệ sinh trường học thường được làm sạch sau mỗi giờ ra chơi và giờ ăn, số lượt cụ thể nên được nhà trường và đơn vị vệ sinh thống nhất theo số học sinh và khung giờ học.
Liên hệ BPG Group về vệ sinh trường học
Bám đúng quy định vệ sinh trường học đòi hỏi lịch vệ sinh theo khung giờ học, đội nhân viên được đào tạo cho môi trường trẻ em và hồ sơ kiểm tra khớp với thực tế. Nếu nhà trường cần đơn vị dịch vụ vệ sinh trường học có nhân sự thường trực và chấm công điện tử theo ca, BPG Group có thể khảo sát hiện trạng tại trường và đề xuất phương án phù hợp. Liên hệ hotline 0707 43 9899 hoặc email info@bpggroup.vn để được tư vấn và nhận báo giá.
