Quy trình vệ sinh trường học chi tiết theo từng khu vực và ca học

Quy trình vệ sinh trường học là bộ hướng dẫn bằng văn bản quy định trình tự làm, dụng cụ, hóa chất và tần suất cho từng khu vực như phòng học, nhà vệ sinh, căn tin, hành lang và sân trường, gắn với giờ vào lớp, giờ ra chơi và giờ ăn của học sinh. Ở nhiều trường, quy trình đã có trong hồ sơ nhưng mỗi nhân viên vẫn làm theo thói quen riêng, nên chất lượng giữa các ca và giữa các dãy lớp không đồng đều. Khó khăn lớn nhất của ban giám hiệu và bộ phận hành chính vì vậy không nằm ở việc soạn quy trình, mà ở việc kiểm chứng quy trình đó được làm đúng mỗi ngày, kể cả khi đội tạp vụ có người mới vào thay.

BPG Group đạt chứng nhận ISO 9001:2015 (tiêu chuẩn quốc tế về hệ thống quản lý chất lượng) và giải thưởng The Best of Vietnam 2024, đồng thời sử dụng phần mềm để chấm công điện tử cho nhân viên vệ sinh tại dự án, giúp khách hàng theo dõi minh bạch tần suất và nhân sự thực hiện theo từng ca.

Nguyên tắc trình tự chung trong quy trình vệ sinh trường học

Mọi khu vực trong trường nên được vệ sinh theo ba nguyên tắc trình tự: từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài và từ khu sạch đến khu bẩn. Ba nguyên tắc này giúp bụi và nước bẩn không rơi lại lên bề mặt vừa lau, đồng thời hạn chế việc mang vi khuẩn từ nhà vệ sinh sang phòng học. Khi được ghi rõ trong quy trình, các nguyên tắc này cũng trở thành căn cứ để giám sát kiểm tra nhân viên có làm đúng hay không.

• Từ trên xuống dưới: nhân viên làm sạch quạt trần, đèn, nóc tủ trước, sau đó mới lau bàn ghế và cuối cùng là sàn, vì bụi từ trên cao luôn rơi xuống các bề mặt bên dưới.
• Từ trong ra ngoài: việc lau sàn bắt đầu ở góc phòng xa cửa nhất và lùi dần ra phía cửa ra vào, để nhân viên không phải giẫm lại lên phần sàn vừa lau.
• Từ khu sạch đến khu bẩn: phòng học, phòng chức năng và văn phòng được làm trước, nhà vệ sinh và khu tập kết rác được làm sau cùng trong mỗi lượt.
• Làm sạch trước khi khử khuẩn: theo hướng dẫn làm sạch và khử khuẩn cơ sở của CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ), bề mặt cần được lau sạch bụi bẩn trước, vì chất bẩn làm giảm hiệu quả của dung dịch khử khuẩn.

Bên cạnh trình tự, nhiều trường còn phân màu khăn và xô theo khu vực, ví dụ một màu cho phòng học và một màu riêng cho nhà vệ sinh, để nhân viên mới cũng không dùng lẫn dụng cụ. Tiêu chuẩn về hóa chất và dụng cụ dùng trong trường học đã được trình bày riêng ở bài tiêu chuẩn vệ sinh công nghiệp cho trường học, còn các phần dưới đây đi vào trình tự cụ thể của từng khu vực.

Quy trình vệ sinh lớp học theo 5 bước mỗi ngày

Quy trình vệ sinh lớp học hằng ngày gồm 5 bước: thông thoáng và thu gom rác, lau bụi trên cao, lau bàn ghế và điểm chạm, quét và lau sàn, rồi kiểm tra và ký xác nhận. Việc dọn vệ sinh lớp học thường được bố trí vào cuối buổi chiều sau khi học sinh ra về, hoặc đầu giờ sáng trước khi vào lớp, để không làm gián đoạn tiết học. Hình dưới đây tóm tắt 5 bước để nhà trường dễ đối chiếu với lịch đang áp dụng.

• Thông thoáng và thu gom rác: nhân viên mở cửa sổ, cửa ra vào để lưu thông không khí, gom rác trên bàn và trong hộc bàn, sau đó thay túi rác mới cho thùng rác trong lớp.
• Lau bụi trên cao: quạt trần, máng đèn, nóc tủ và khung cửa kính được làm sạch theo lịch hằng tuần bằng chổi hoặc cây lau cán dài, trước khi lau các bề mặt thấp hơn.
• Lau bàn ghế và điểm chạm: bàn ghế học sinh, bàn giáo viên, bảng viết, tay nắm cửa và công tắc đèn được lau bằng khăn ẩm và dung dịch phù hợp, vì đây là các bề mặt học sinh chạm vào nhiều lần trong ngày.
• Quét và lau sàn: nhân viên quét rác thô trước, sau đó lau sàn bằng dung dịch phù hợp với vật liệu sàn, đi từ góc xa ra phía cửa và đặt biển cảnh báo sàn ướt nếu lớp còn người.
• Kiểm tra và ký xác nhận: giám sát hoặc tổ trưởng đối chiếu từng phòng với checklist, ghi nhận giờ hoàn thành và những điểm cần xử lý lại trước khi khóa phòng.

Phòng chức năng như phòng máy tính, phòng thí nghiệm và thư viện dùng chung 5 bước trên, nhưng cần thêm lưu ý riêng: thiết bị điện tử được lau theo hướng dẫn của nhà sản xuất, còn kệ sách và thảm thư viện được hút bụi thay vì lau ướt. Sau phòng học, khu vực cần tần suất cao nhất trong ngày là nhà vệ sinh học sinh.

Quy trình vệ sinh nhà vệ sinh học sinh

Nhà vệ sinh học sinh cần được vệ sinh nhiều lượt trong ngày, tối thiểu sau mỗi giờ ra chơi và vào cuối ngày, theo trình tự đặt biển báo, thu gom rác, cọ rửa thiết bị, lau gương và bồn rửa, lau sàn và bổ sung vật tư. Giờ ra chơi là thời điểm lưu lượng học sinh tăng mạnh, nên nhà trường nên xếp lượt vệ sinh ngay sau các khung giờ này thay vì chia đều theo giờ đồng hồ. Hình dưới đây là nhân viên BPG lau bồn rửa tay dùng chung ở khu vệ sinh của trường.

• Đặt biển cảnh báo: nhân viên đặt biển sàn ướt trước cửa và mở quạt thông gió trước khi bắt đầu.
• Cọ rửa thiết bị vệ sinh: bồn cầu và bồn tiểu được xịt dung dịch tẩy rửa, để đủ thời gian tác dụng theo hướng dẫn trên nhãn rồi mới cọ sạch cả trong lẫn ngoài, sau đó lau vách ngăn và tay nắm cửa buồng.
• Lau gương, bồn rửa và vòi nước: đây là nhóm bề mặt học sinh chạm vào sau khi đi vệ sinh, nên cần dùng khăn riêng, không dùng chung khăn với bồn cầu.
• Lau sàn và bổ sung vật tư: sàn được lau khô để tránh trơn trượt, giấy vệ sinh và xà phòng rửa tay được bổ sung đầy trước khi rời khu vực.

Nội quy dành cho học sinh và cách bố trí khu vệ sinh theo cấp học được trình bày chi tiết hơn trong bài nhà vệ sinh trường học. Với trường có bán trú, khu vực có yêu cầu vệ sinh nghiêm ngặt tiếp theo là căn tin và nhà ăn.

Quy trình vệ sinh căn tin và nhà ăn bán trú

Căn tin và nhà ăn bán trú được vệ sinh theo lịch riêng gắn với giờ ăn: làm sạch bàn ghế trước bữa, dọn ngay sau bữa và lau khử dầu mỡ sàn vào cuối ngày. Lịch này tách khỏi lịch vệ sinh chung của trường, vì thức ăn rơi vãi nếu để lâu sẽ gây mùi, thu hút côn trùng và làm sàn trơn. Các đầu việc của căn tin được chia theo ba mốc trước bữa, sau bữa và cuối ngày như sau:

• Trước giờ ăn: nhân viên lau mặt bàn, ghế ngồi và khu đặt khay bằng dung dịch dùng được cho bề mặt tiếp xúc thực phẩm, không có mùi hương mạnh.
• Ngay sau giờ ăn: thức ăn thừa và rác được gom khỏi bàn, sàn và khu trả khay ngay khi học sinh rời khu vực, trước khi nhóm lớp tiếp theo vào ăn.
• Cuối ngày: sàn nhà ăn được chà bằng dung dịch khử dầu mỡ, thùng rác được rửa sạch và lưới chắn côn trùng ở cửa được kiểm tra.
• Khu bếp (nếu có): việc vệ sinh khu chế biến thường do đơn vị suất ăn hoặc bếp của trường phụ trách theo quy định an toàn thực phẩm, nên hai bên cần thống nhất ranh giới công việc bằng văn bản.

Ranh giới giữa đội tạp vụ và bếp là điểm hay phát sinh tranh cãi nếu không ghi rõ từ đầu, nhất là ở khu trả khay và hành lang dẫn vào bếp. Ngoài các khu có lịch theo giờ ăn, hành lang, cầu thang và các không gian chung trong tòa nhà là nơi có lưu lượng học sinh qua lại liên tục.

Quy trình vệ sinh hành lang, cầu thang và nhà thi đấu

Hành lang, cầu thang và nhà thi đấu được quét dọn duy trì nhiều lượt trong ngày, lau ướt vào đầu hoặc cuối giờ học và lau tay vịn cầu thang thường xuyên vì đây là điểm chạm chung. CDC xếp tay vịn cầu thang, tay nắm cửa và nút thang máy vào nhóm bề mặt chạm nhiều cần được làm sạch thường xuyên, trong khi các bề mặt khác được làm khi thấy bẩn. Hình dưới đây là nhân viên BPG hút bụi và lau sàn nhà thi đấu trong nhà của trường.

• Hành lang và sảnh: nhân viên quét và đẩy bụi liên tục trong ngày, còn việc lau ướt được xếp vào đầu giờ sáng hoặc sau giờ tan học để học sinh không di chuyển trên sàn ướt.
• Cầu thang: tay vịn được lau bằng khăn ẩm và dung dịch phù hợp nhiều lượt trong ngày, bậc thang được quét và lau từ trên xuống dưới.
• Nhà thi đấu: sàn thể thao được hút bụi và lau theo hướng dẫn của nhà cung cấp mặt sàn, khán đài và khu thay đồ được làm sau mỗi buổi có lớp thể dục đông học sinh.
• Kính và cửa ra vào: vết tay trên cửa kính tầng trệt và cửa lớp được lau hằng ngày, kính trên cao được đưa vào lịch tổng vệ sinh theo đợt.

Với các trường có sàn đá hoặc sàn gạch bóng ở sảnh, việc đánh bóng sàn thường được làm vào dịp nghỉ hè thay vì trong năm học. Khu vực ngoài trời có cách làm khác, vì một số thao tác quen dùng trong nhà lại không phù hợp với sân trường và khu vui chơi.

Quy trình vệ sinh sân trường và khu vui chơi ngoài trời

Sân trường và khu vui chơi được quét lá, gom rác hằng ngày, còn thiết bị vui chơi bằng nhựa hoặc kim loại được lau khi bẩn, không cần phun hóa chất khử khuẩn lên mặt sân. Theo hướng dẫn của CDC, việc phun dung dịch làm sạch hoặc khử khuẩn lên lối đi, mặt sân ngoài trời là không cần thiết và không được khuyến nghị, nên nhà trường có thể tập trung nhân lực vào các bề mặt trẻ chạm vào. Hình dưới đây là nhân viên BPG quét lá ở khu vui chơi ngoài trời.

• Quét lá và gom rác: sân trường, lối đi và khu vui chơi được quét vào đầu giờ sáng, trước khi học sinh tập trung chào cờ hoặc ra chơi.
• Thiết bị vui chơi: cầu trượt, tay vịn và khung leo bằng nhựa, kim loại được lau khi có vết bẩn; nhân viên đồng thời báo lại cho nhà trường các chi tiết hỏng, bong tróc để sửa.
• Ghế đá, bồn hoa và cống rãnh: ghế đá được lau, rãnh thoát nước được vớt rác để tránh đọng nước sau mưa, nhất là vào mùa mưa ở TP.HCM.

Các khu vực trên áp dụng chung cho mọi cấp học, nhưng lớp học mầm non có thêm nhiều yêu cầu riêng do trẻ nhỏ chơi trên sàn và cho đồ chơi vào miệng.

Quy trình vệ sinh lớp học mầm non có gì khác

Quy trình vệ sinh lớp học mầm non khác với lớp tiểu học ở ba điểm: làm sạch đồ chơi và thảm chơi thường xuyên hơn, chọn hóa chất phù hợp môi trường trẻ nhỏ, và xếp giờ làm khi trẻ không có mặt trong khu vực. Trẻ mầm non ngồi, nằm và chơi trực tiếp trên sàn, nên mặt sàn và thảm chơi được xem như một bề mặt chạm, không chỉ là lối đi. Lịch vệ sinh lớp học mầm non thường gồm các đầu việc sau:

• Đồ chơi và đồ dùng chung: đồ chơi nhựa được rửa và để khô hằng ngày hoặc theo lịch của giáo viên, đồ chơi vải được giặt theo hướng dẫn trên nhãn.
• Thảm chơi và phòng ngủ trưa: thảm được hút bụi hằng ngày, gối, chăn và nệm ngủ trưa được giặt theo lịch nhà trường quy định.
• Hóa chất và dụng cụ: hóa chất được cất trong tủ có khóa, xa tầm tay trẻ, và chỉ dùng loại nhà trường đã duyệt.
• Giờ làm: việc lau sàn ướt và dùng hóa chất được xếp vào lúc trẻ ra sân, đi ăn hoặc sau giờ đón trẻ.

Tại hệ thống trường Emasi, nơi BPG cung ứng tạp vụ hằng ngày cho cả khu mầm non lẫn khu tiểu học và trung học, lịch công việc được chia riêng theo cấp học thay vì áp một khuôn chung cho toàn trường. Khi đã có trình tự cho từng khu, việc tiếp theo là ghép các trình tự đó thành một lịch thống nhất theo ca học.

Lịch vệ sinh trường học theo ca học và tần suất

Lịch vệ sinh trường học nên được xếp theo các mốc sinh hoạt trong ngày như trước giờ vào lớp, sau giờ ra chơi, sau giờ ăn và sau giờ tan học, kèm các đầu việc hằng tuần và việc làm theo đợt dịp nghỉ hè. Bảng dưới đây là khung tham khảo để nhà trường điều chỉnh theo thời khóa biểu và số ca học thực tế.

Các mốc trong bảng cần được ghi vào bảng phân công của từng nhân viên, kèm khu vực phụ trách, để giám sát biết ai đang làm khu nào trong từng khung giờ. Mẫu bảng kiểm tra để ghi nhận kết quả theo từng khu và từng ca có trong bài mẫu biên bản kiểm tra vệ sinh trường học. Có lịch rõ ràng là điều kiện cần, nhưng để quy trình được giữ đúng qua cả năm học, nhà trường còn cần cơ chế kiểm soát nhân sự và kết quả.

Cách giữ quy trình được làm đúng ở mọi ca

Quy trình vệ sinh trường học chỉ được giữ đúng khi nhân viên được hướng dẫn trước khi vào làm, có người giám sát theo ca, có phương án người thay khi nghỉ và có hồ sơ ghi nhận kết quả mà nhà trường kiểm tra được. Với hợp đồng tạp vụ cả năm học, chất lượng thường giảm không phải vì quy trình sai mà vì nhân sự thay đổi, người mới vào làm chưa nắm lịch sinh hoạt của trường. Đối với dịch vụ tạp vụ trường học, BPG Group tổ chức theo các điểm sau:

• Tuyển chọn và đào tạo trước triển khai: nhân sự được tuyển chọn theo kinh nghiệm, tác phong, sức khỏe và được đào tạo về quy trình, hóa chất, thiết bị, an toàn lao động và nội quy của trường trước khi bắt đầu làm.
• Quy trình phù hợp môi trường trẻ em: quy trình, hóa chất và thời gian triển khai được điều chỉnh theo đặc thù trường học, tránh làm việc gây ồn hoặc dùng hóa chất khi học sinh đang có mặt.
• Phân công theo ca, theo khu vực: mỗi nhân viên phụ trách khu vực cụ thể, có supervisor phụ trách và giám sát trực tiếp.
• Nhân sự dự phòng: BPG có phương án nhân sự dự phòng để dịch vụ không bị gián đoạn khi nhân viên nghỉ.
• Chấm công điện tử và đánh giá định kỳ: nhà trường theo dõi được tần suất và nhân sự theo từng ca, kết quả công việc và phản hồi của nhà trường được đánh giá định kỳ.

Với các việc làm theo đợt như tổng vệ sinh dịp nghỉ hè, BPG chụp ảnh báo cáo kết quả từng hạng mục gửi nhà trường, sau đó hai bên kiểm tra và ký biên bản nghiệm thu. Cách tổ chức nhân sự theo ca và tách phần việc theo đợt tại một trường liên cấp được trình bày trong trang dự án Vinschool Grand Park. Dù nhà trường tự tổ chức đội tạp vụ hay thuê ngoài, một số sai sót vẫn lặp lại khá thường xuyên.

Sai sót khiến quy trình vệ sinh trường học không giữ được

Phần lớn sai sót trong vệ sinh trường học không đến từ thiếu quy trình mà đến từ việc làm sai trình tự, dùng lẫn dụng cụ giữa các khu và ký sổ không đúng thời điểm. Theo kinh nghiệm quản lý vận hành tòa nhà, các lỗi dưới đây thường chỉ phát hiện được khi kiểm tra đột xuất giữa ca:

• Nhân viên dùng chung khăn và xô cho nhà vệ sinh và phòng học, nhất là khi người mới vào làm chưa được hướng dẫn quy tắc phân màu.
• Lau sàn trước rồi mới lau bàn và quạt, khiến bụi rơi xuống sàn vừa lau và phải làm lại.
• Xịt dung dịch khử khuẩn rồi lau ngay, không để đủ thời gian tác dụng ghi trên nhãn sản phẩm.
• Lau sàn ướt trong giờ ra chơi mà không đặt biển cảnh báo, gây nguy cơ trơn trượt cho học sinh.
• Sổ kiểm tra được ký dồn vào cuối ngày, nên giờ ghi trong sổ không khớp với giờ làm thực tế.

Các lỗi trên có thể hạn chế nếu quy trình ghi rõ trình tự, có quy định phân màu dụng cụ và giám sát kiểm tra ngẫu nhiên thay vì chỉ kiểm tra cuối ngày. Một số câu hỏi nhà trường thường đặt ra khi xây dựng quy trình được trả lời ngắn ở phần dưới.

Câu hỏi thường gặp về quy trình vệ sinh trường học

Quy trình vệ sinh trường học có cần viết thành văn bản không?

Có. Quy trình bằng văn bản giúp mọi nhân viên làm theo cùng một trình tự, kể cả người mới vào thay, và là căn cứ để giám sát kiểm tra. Khi thuê đơn vị tạp vụ, quy trình nên được đính kèm hợp đồng để hai bên có cùng tiêu chí đánh giá.

Nhà vệ sinh học sinh nên được vệ sinh mấy lần mỗi ngày?

Nhà vệ sinh học sinh nên được vệ sinh tối thiểu sau mỗi giờ ra chơi và vào cuối ngày, ngoài ra kiểm tra trước giờ vào lớp. Trường đông học sinh hoặc có bán trú thường cần thêm lượt sau giờ ăn trưa. Số lượt cụ thể nên được xác định theo số học sinh và số khu vệ sinh của từng dãy lớp.

Có cần khử khuẩn mọi bề mặt trong trường hằng ngày không?

Không cần khử khuẩn mọi bề mặt hằng ngày. Theo hướng dẫn của CDC, việc làm sạch thường xuyên các bề mặt chạm nhiều như tay nắm cửa, tay vịn, bàn học và thiết bị vệ sinh là đủ trong phần lớn trường hợp. Khử khuẩn được bổ sung ở khu vực có người bị ốm, ví dụ học sinh nôn ói, hoặc khi cơ quan y tế địa phương yêu cầu trong mùa dịch.

Vệ sinh trường học là trách nhiệm của ai?

Nhà trường chịu trách nhiệm chung về vệ sinh môi trường trong khuôn viên, thường giao cho bộ phận hành chính hoặc quản trị cơ sở vật chất điều phối. Khi thuê đơn vị tạp vụ, đơn vị đó chịu trách nhiệm thực hiện theo phạm vi và quy trình ghi trong hợp đồng dịch vụ vệ sinh trường học. Học sinh và giáo viên góp phần giữ gìn vệ sinh lớp học theo nội quy của trường.

Khi thuê đơn vị tạp vụ, trường cần chuẩn bị gì để xây dựng quy trình?

Nhà trường nên chuẩn bị sơ đồ các khu vực, thời khóa biểu và lịch ra chơi, giờ ăn bán trú, số học sinh theo từng dãy lớp và danh sách hóa chất được phép dùng. Với các thông tin này, đơn vị tạp vụ có thể khảo sát hiện trạng, đề xuất bố trí nhân sự theo ca và theo khu vực, rồi gửi báo giá theo số nhân sự và hình thức làm việc.

Liên hệ khảo sát vệ sinh trường học

Trường học cần cung ứng tạp vụ hằng ngày hoặc tổng vệ sinh dịp nghỉ hè có thể gửi thông tin khuôn viên, số dãy lớp và lịch sinh hoạt cho BPG Group qua hotline 0707 43 9899 hoặc email info@bpggroup.vn. BPG sẽ khảo sát hiện trạng, đề xuất quy trình và bố trí nhân sự theo ca, theo khu vực phù hợp với thời khóa biểu của trường, kèm báo giá rõ phạm vi công việc.