Audit WRAP (Worldwide Responsible Accredited Production, chương trình chứng nhận sản xuất có trách nhiệm) tại nhà máy may đánh giá công tác vệ sinh chủ yếu qua nguyên tắc Sức khỏe và an toàn, một trong 12 nguyên tắc của WRAP, yêu cầu nhà máy giữ nơi làm việc sạch, an toàn, có nhà vệ sinh sạch và nước uống sạch cho người lao động. WRAP là chương trình chứng nhận tuân thủ xã hội dành cho cơ sở sản xuất may mặc, giày dép và sản phẩm may, nên nhiều nhà máy may xuất khẩu tại Việt Nam được nhãn hàng yêu cầu đạt chứng nhận này. Với người phụ trách hành chính hoặc EHS (môi trường, sức khỏe và an toàn), khó khăn thường gặp không nằm ở việc dọn sạch xưởng trước ngày audit mà ở việc chứng minh xưởng được giữ sạch đều đặn bằng hồ sơ có thể kiểm tra.
BPG Group đạt chứng nhận ISO 9001:2015 (tiêu chuẩn quốc tế về hệ thống quản lý chất lượng) và giải thưởng The Best of Vietnam 2024. Mỗi đợt tổng vệ sinh trước audit được triển khai theo từng hạng mục đã thống nhất, có ảnh chụp báo cáo kết quả và biên bản nghiệm thu ký xác nhận giữa hai bên.
Tiêu chuẩn WRAP đánh giá nhà máy may theo những nguyên tắc nào
Tiêu chuẩn WRAP đánh giá nhà máy may theo 12 nguyên tắc, trải từ tuân thủ pháp luật, quyền lao động, giờ làm, tiền lương đến sức khỏe và an toàn, môi trường, hải quan và an ninh. Danh sách được công bố trên trang 12 nguyên tắc của WRAP, trong đó nguyên tắc thứ 8 là Sức khỏe và an toàn. Bảng dưới đây tóm tắt 12 nguyên tắc và mức độ liên quan của từng nguyên tắc tới công tác vệ sinh nhà xưởng.
| Số | Nguyên tắc WRAP | Liên quan đến vệ sinh nhà xưởng |
| 1 | Tuân thủ pháp luật và quy định nơi làm việc | Gián tiếp, qua quy định an toàn vệ sinh lao động của Việt Nam |
| 2 đến 7 | Cấm lao động cưỡng bức, cấm lao động trẻ em, cấm quấy rối và ngược đãi, tiền lương và phúc lợi, giờ làm việc, cấm phân biệt đối xử | Gián tiếp, qua điều kiện làm việc của nhân sự nhà thầu vệ sinh tại nhà máy |
| 8 | Sức khỏe và an toàn | Trực tiếp: nơi làm việc sạch, nhà vệ sinh, nước uống, lối thoát hiểm, khu nhà ở công nhân |
| 9 | Tự do hiệp hội và thương lượng tập thể | Không liên quan trực tiếp |
| 10 | Môi trường | Trực tiếp: phân loại rác, khu chứa chất thải, sử dụng hóa chất và nước khi vệ sinh |
| 11 và 12 | Tuân thủ hải quan, an ninh | Gián tiếp, qua quy định ra vào khu sản xuất đối với nhân sự nhà thầu |
WRAP là một trong các bộ tiêu chuẩn đánh giá phổ biến với nhà máy FDI (doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài) tại Việt Nam, bên cạnh BSCI (bộ quy tắc trách nhiệm xã hội do amfori quản lý) và SMETA (phương pháp đánh giá đạo đức thương mại của Sedex). Điểm khác là BSCI và SMETA áp dụng cho nhiều ngành, còn WRAP tập trung vào may mặc, giày dép và sản phẩm may; các bộ tiêu chuẩn này được so sánh trong bài audit vệ sinh nhà xưởng FDI. Vì nguyên tắc Sức khỏe và an toàn là nơi chuyên gia đánh giá xem xét vệ sinh trực tiếp nhất, nhà máy nên nắm rõ nội dung nguyên tắc này trước khi lên kế hoạch vệ sinh.
Yêu cầu vệ sinh trong nguyên tắc Sức khỏe và an toàn của WRAP
Nguyên tắc Sức khỏe và an toàn của WRAP yêu cầu nhà máy cung cấp nơi làm việc an toàn, sạch, lành mạnh, kèm nước uống sạch miễn phí, nhà vệ sinh sạch, lối thoát hiểm, thiết bị an toàn và chỗ làm việc đủ sáng. Nếu nhà máy bố trí nhà ở cho công nhân, trực tiếp hoặc qua đơn vị cung ứng lao động, khu nhà ở đó cũng phải an toàn và hợp vệ sinh. Các yêu cầu này được chia thành 4 nhóm việc mà đội vệ sinh và bộ phận EHS cần phối hợp.
Nơi làm việc sạch và an toàn
Nơi làm việc sạch và an toàn trong xưởng may nghĩa là sàn chuyền may không đọng vụn vải, chỉ thừa gây trơn trượt, lối đi giữa các dãy máy không bị bán thành phẩm hay xe đẩy chắn ngang, và khu cắt không tích bụi vải trên bàn, kệ. Chuyên gia đánh giá thường đi dọc chuyền may vào giữa ca, lúc lượng vụn vải nhiều nhất, nên tình trạng sàn trong giờ sản xuất quan trọng hơn hình ảnh xưởng sau buổi tổng vệ sinh.
Nhà vệ sinh sạch và nước uống sạch
Nhà vệ sinh sạch và nước uống sạch là hai điểm WRAP nêu đích danh trong phần giải thích nguyên tắc 8. Với xưởng may đông công nhân, nhà vệ sinh cần được kiểm tra nhiều lần trong ngày, đủ nước, xà phòng và giấy, còn bình nước uống phải có nắp, vòi sạch và được vệ sinh theo lịch có ghi nhận.
Lối thoát hiểm và thiết bị an toàn
Lối thoát hiểm và thiết bị an toàn liên quan đến vệ sinh ở chỗ hàng hóa, cuộn vải, thùng carton hay xe rác không được để chắn lối đi, cửa thoát hiểm và bình chữa cháy. Đội vệ sinh cũng cần biết vị trí các thiết bị này để không đặt xe đẩy, dụng cụ che khuất trong lúc làm việc, nhất là ở khu kho vải và khu đóng gói.
Đào tạo làm việc an toàn
Đào tạo làm việc an toàn là yêu cầu WRAP đặt ra cho mọi người lao động, trong đó có nhân viên vệ sinh. Nhân viên vệ sinh, kể cả nhân sự của nhà thầu, cần được hướng dẫn về hóa chất đang dùng, thiết bị và nội quy nhà máy, vì chuyên gia đánh giá có thể hỏi trực tiếp nhân viên đang làm việc trong xưởng.
Các yêu cầu trên mô tả kết quả cần đạt, còn cách đạt và cách chứng minh do nhà máy tự xây dựng bằng quy trình, lịch vệ sinh và hồ sơ ký nhận. Ở xưởng may, đặc thù vật liệu và mật độ lao động khiến một số khu cần cách làm riêng.
Đặc thù vệ sinh xưởng may khi chuẩn bị audit WRAP
Vệ sinh xưởng may khi chuẩn bị audit WRAP khác nhà xưởng thông thường ở 3 điểm: bụi vải và vụn chỉ phát sinh liên tục, khu phụ trợ quá tải vào giờ nghỉ, và vải, carton là vật liệu dễ cháy cần được giữ gọn khỏi lối đi. Theo kinh nghiệm quản lý vận hành nhà máy may, các điểm này quyết định cách bố trí nhân sự và tần suất vệ sinh, thay vì một lịch dàn đều cho cả ngày.
- Bụi vải và vụn chỉ: công đoạn cắt và may tạo bụi vải, vụn chỉ suốt ca, nên sàn chuyền may cần được gom vụn nhiều lần trong ca, còn bụi bám trên kèo, máng đèn được xử lý theo đợt.
- Khu phụ trợ quá tải giờ nghỉ: nhà vệ sinh và căn tin đông người vào giờ ăn, giờ giải lao, vì vậy đội vệ sinh nên tăng tần suất kiểm tra vào các khung giờ này.
- Vật liệu dễ cháy: vải cuộn, bán thành phẩm và carton đóng gói cần được xếp đúng vị trí, không lấn ra lối đi hay che lối thoát hiểm.
- Thiết bị điện trên chuyền: máy may và thiết bị điện đặt dày đặc nên việc dùng nước và hóa chất khi lau sàn cần được kiểm soát, tránh để nước đọng quanh chân máy.
Quy trình vệ sinh chi tiết cho từng khu của nhà máy dệt may được trình bày trong bài vệ sinh nhà máy dệt may, da giày. Từ các đặc thù trên, nhà máy có thể lập checklist riêng cho đợt chuẩn bị audit WRAP.
Checklist vệ sinh chuẩn bị audit WRAP
Checklist vệ sinh chuẩn bị audit WRAP nên ghi rõ hạng mục, điểm cần kiểm tra và bằng chứng cần có cho từng khu, để nhà máy chứng minh mỗi yêu cầu bằng hồ sơ thay vì chỉ dựa vào hiện trạng trong ngày đánh giá. Cách làm này khớp với cách chuyên gia đánh giá làm việc: vừa đi xưởng vừa đối chiếu sổ sách các tháng trước. Hình dưới đây tóm tắt 5 điểm xưởng may nên rà trước tiên.
Bảng dưới đây là mẫu checklist đầy đủ hơn, tổng hợp từ kinh nghiệm chuẩn bị audit cho nhà xưởng, nhà máy có thể bổ sung theo mặt bằng thực tế.
| Hạng mục | Cần kiểm tra | Bằng chứng nên có |
| Sàn chuyền may, khu cắt | Không đọng vụn vải, chỉ thừa; bàn cắt và kệ không tích bụi vải | Lịch vệ sinh theo ca, có chữ ký người thực hiện |
| Lối đi, lối thoát hiểm | Không bị bán thành phẩm, cuộn vải, xe đẩy chắn; bình chữa cháy không bị che | Biên bản kiểm tra lối đi của bộ phận EHS |
| Kèo thép, máng đèn | Không tích bụi vải dày, không mạng nhện | Biên bản nghiệm thu đợt vệ sinh trên cao gần nhất |
| Nhà vệ sinh | Sạch trong suốt ca, đủ nước, xà phòng, giấy, thùng rác có nắp | Bảng theo dõi dán tại chỗ, ký theo giờ |
| Căn tin, điểm nước uống | Bàn ăn, sàn sạch trước và sau mỗi ca ăn; bình nước có nắp, vòi sạch | Lịch vệ sinh căn tin, hồ sơ vệ sinh bình nước |
| Kho hóa chất vệ sinh | Chai lọ có nhãn, có khay chống tràn, để xa khu ăn và kho vải | Danh mục hóa chất, MSDS (phiếu an toàn hóa chất) tiếng Việt, danh sách nhân viên đã được hướng dẫn |
| Khu chứa vải vụn, chất thải | Vải vụn được gom riêng, chất thải nguy hại để riêng, có mái che và nhãn | Sổ theo dõi khối lượng rác, biên bản bàn giao cho đơn vị thu gom |
Vải cuộn và carton bao bì còn dễ thu hút mối, mọt và chuột, vì vậy checklist nên đi kèm kế hoạch kiểm soát côn trùng nhà máy để không bị ghi nhận dấu hiệu dịch hại trong ngày đánh giá. Phần hồ sơ hóa chất có thể chuẩn bị theo bài quản lý hóa chất vệ sinh chuẩn audit, sau đó nhà máy cần nắm quy trình chứng nhận để chọn thời điểm tổng vệ sinh phù hợp.
Quy trình chứng nhận WRAP và thời điểm tổng vệ sinh
Quy trình chứng nhận WRAP gồm 4 bước: nhà máy đăng ký và chọn đơn vị đánh giá, tự đánh giá trước audit, đơn vị đánh giá thực hiện audit tại nhà máy, rồi WRAP xem xét báo cáo trước khi cấp chứng nhận. Theo trang chứng nhận của WRAP, chứng nhận chỉ được cấp sau khi mọi hành động khắc phục đã được thực hiện và kiểm tra lại, và chứng nhận có hiệu lực một năm. Các bước cụ thể của quy trình được tóm tắt dưới đây.
- Đăng ký: nhà máy chọn đơn vị đánh giá sẽ thực hiện audit và nộp hồ sơ đăng ký với WRAP.
- Tự đánh giá trước audit: nhà máy có thể dùng bản tự đánh giá trước audit của WRAP để chuẩn bị, bước này không bắt buộc nhưng được khuyến khích.
- Audit tại nhà máy: đơn vị đánh giá kiểm tra toàn bộ chương trình tuân thủ xã hội của nhà máy, gồm cả hiện trạng nhà xưởng và hồ sơ.
- Xem xét và cấp chứng nhận: WRAP xem báo cáo; nếu còn điểm cần khắc phục, đơn vị đánh giá kiểm tra lại trước khi chứng nhận được cấp.
WRAP cũng cho biết cơ sở đã được chứng nhận có thể bị đánh giá đột xuất, không báo trước, trong thời gian chứng nhận còn hiệu lực. Vì vậy nhà máy nên tổng vệ sinh trước ngày audit khoảng một đến hai tuần để còn thời gian xử lý điểm phát sinh, đồng thời duy trì vệ sinh hằng ngày đều đặn suốt năm thay vì chỉ dọn trước kỳ đánh giá.
Cách BPG Group hỗ trợ nhà máy may chuẩn bị audit WRAP
BPG Group hỗ trợ nhà máy may chuẩn bị audit WRAP bằng hai hình thức: tổng vệ sinh theo đợt trước ngày audit và tạp vụ duy trì hằng ngày có nhân sự thường trực. Ở môi trường nhà máy, BPG phối hợp với ca sản xuất, nắm yêu cầu an toàn, 5S, ISO và hồ sơ audit để không làm gián đoạn dây chuyền. Với tổng vệ sinh trước audit, BPG làm theo trình tự sau.
- Nhà máy gửi thông tin sơ bộ gồm địa chỉ, diện tích, loại hình sản xuất và hạng mục cần làm.
- BPG khảo sát hiện trạng tại nhà máy, khảo sát không thu phí.
- BPG gửi báo giá tách theo từng hạng mục, đã gồm nhân sự, máy móc và hóa chất chuyên dụng.
- Sau khi ký hợp đồng, đội thi công làm lần lượt từng hạng mục đã thống nhất như sàn chuyền may, kèo thép, nhà vệ sinh, căn tin.
- Khi hoàn thành, BPG chụp ảnh báo cáo kết quả từng hạng mục gửi nhà máy, hai bên kiểm tra và ký biên bản nghiệm thu để đưa vào bộ hồ sơ chuẩn bị audit.
Với việc duy trì hằng ngày, BPG cung cấp tạp vụ hằng ngày cho nhà máy. Nhân sự được đào tạo trước khi triển khai về quy trình, hóa chất, thiết bị, an toàn lao động và nội quy của nhà máy, được phân công theo ca, theo khu vực, có supervisor giám sát trực tiếp và có phương án nhân sự dự phòng. BPG Group sử dụng phần mềm để chấm công điện tử cho nhân viên vệ sinh tại dự án, giúp khách hàng theo dõi minh bạch tần suất và nhân sự thực hiện theo từng ca.
Trong ngành may, BPG Group cung cấp gói vệ sinh nhà xưởng kết hợp chăm sóc cảnh quan cho nhà máy may Far Eastern Apparel tại khu công nghiệp VSIP (Việt Nam Singapore), qua một đầu mối cho toàn bộ khuôn viên gồm xưởng may, văn phòng, nhà vệ sinh, căn tin và sân vườn. Hình dưới đây là đội ngũ BPG tại dự án này.
Chi tiết phạm vi công việc được trình bày ở dự án nhà máy may Far Eastern Apparel. Chi phí tổng vệ sinh trước audit được tính theo diện tích, số hạng mục và khung giờ có thể thi công, còn tạp vụ tính theo số nhân sự và hình thức làm việc; làm ngoài giờ, ban đêm hoặc ngày lễ có thể phát sinh phụ phí nhân công và được ghi rõ trong báo giá.
Những sai sót vệ sinh khiến xưởng may bị ghi nhận khi audit WRAP
Sai sót vệ sinh khiến xưởng may bị ghi nhận khi audit WRAP thường nằm ở khu phụ trợ và ở sự chênh lệch giữa hồ sơ với hiện trạng, không nằm ở chuyền may chính vốn được dọn kỹ trước buổi đánh giá. Theo kinh nghiệm vận hành nhà máy, các lỗi dưới đây lặp lại ở nhiều nơi dù quy trình trên giấy đã đầy đủ.
- Nhà vệ sinh công nhân ở cuối xưởng hết giấy, hết xà phòng vào giữa ca, trong khi nhà vệ sinh khu văn phòng vẫn sạch.
- Vụn vải được gom thành đống ở cuối chuyền hoặc dưới gầm bàn may nhưng chưa được chuyển đi, vừa gây bừa bộn vừa làm tăng nguy cơ cháy.
- Bảng theo dõi vệ sinh có đủ chữ ký nhưng giờ ký trùng nhau cho nhiều lượt, cho thấy bảng được ký dồn.
- Hóa chất được sang chiết vào chai nước uống hoặc bình không nhãn để tiện dùng, lỗi này liên quan cả an toàn hóa chất và nguy cơ uống nhầm.
- Thùng carton, xe đẩy vải hoặc xe rác chắn lối thoát hiểm và che bình chữa cháy trong lúc đội vệ sinh làm việc.
Các lỗi trên đều phát hiện được trước nếu bộ phận EHS đi kiểm tra đột xuất vào giữa ca và hỏi trực tiếp nhân viên vệ sinh, đúng cách chuyên gia đánh giá sẽ làm. Nhà máy đang chuẩn bị cùng lúc nhiều bộ tiêu chuẩn có thể đối chiếu thêm bài audit SMETA vệ sinh nhà xưởng để dùng chung một bộ hồ sơ vệ sinh.
Câu hỏi thường gặp về audit WRAP nhà máy may
Tiêu chuẩn WRAP chỉ áp dụng cho ngành may mặc?
Tiêu chuẩn WRAP chủ yếu áp dụng cho cơ sở sản xuất may mặc, giày dép và sản phẩm may. Đây là điểm khác với BSCI hay SMETA, vốn được dùng cho nhiều ngành sản xuất. Về vệ sinh, cả ba bộ tiêu chuẩn đều yêu cầu nơi làm việc an toàn, nhà vệ sinh sạch và nước uống sạch, nên nhà máy có thể dùng chung phần lớn quy trình vệ sinh.
Chứng nhận WRAP có hiệu lực bao lâu?
Chứng nhận WRAP có hiệu lực một năm theo thông tin trên trang chứng nhận của WRAP. Trong thời gian này, cơ sở đã được chứng nhận có thể bị đánh giá đột xuất không báo trước. Vì vậy vệ sinh nhà xưởng cần được duy trì đều suốt năm chứ không chỉ trước kỳ audit.
Lỗi vệ sinh có khiến nhà máy không được cấp chứng nhận WRAP không?
Lỗi vệ sinh thường được ghi nhận là điểm cần khắc phục trong báo cáo audit. Theo WRAP, chứng nhận chỉ được cấp sau khi mọi hành động khắc phục đã được thực hiện và đơn vị đánh giá kiểm tra lại, nên lỗi vệ sinh chưa sửa sẽ làm chậm việc cấp chứng nhận. Nhà máy nên xử lý dứt điểm và lưu ảnh, biên bản làm bằng chứng.
Nên tổng vệ sinh trước audit WRAP bao lâu?
Nhà máy nên tổng vệ sinh trước ngày audit khoảng một đến hai tuần. Khoảng thời gian này đủ để xử lý các điểm phát sinh, hoàn tất biên bản nghiệm thu và cập nhật bảng theo dõi vệ sinh. Song song, vệ sinh hằng ngày phải duy trì đều vì chuyên gia đánh giá xem cả sổ sách các tháng trước.
Hồ sơ vệ sinh nào cần chuẩn bị cho audit WRAP?
Hồ sơ vệ sinh cần chuẩn bị gồm quy trình vệ sinh theo khu vực, bảng theo dõi đã ký, danh mục hóa chất kèm MSDS tiếng Việt, hồ sơ đào tạo nhân viên vệ sinh và hồ sơ nhà thầu vệ sinh. Hồ sơ nhà thầu nên có hợp đồng, phạm vi công việc, danh sách nhân sự làm việc tại nhà máy và biên bản nghiệm thu các đợt vệ sinh gần nhất.
Liên hệ khảo sát vệ sinh trước audit WRAP
Nhà máy may đang chuẩn bị audit WRAP và cần tổng vệ sinh hoặc tạp vụ duy trì có thể gửi diện tích, lịch audit và các khu vực cần làm cho BPG Group qua hotline 0707 43 9899 hoặc email info@bpggroup.vn. BPG sẽ sắp xếp khảo sát không thu phí và gửi báo giá tách theo từng hạng mục của dịch vụ vệ sinh công nghiệp, phù hợp với lịch sản xuất của nhà máy. Nhà máy cần tham khảo căn cứ tính chi phí trước khi liên hệ có thể xem bài báo giá vệ sinh nhà xưởng.
